|
Wat zijn de registers van de
burgerlijke stand?
Als iemand wordt geboren, trouwt of overlijdt wordt daarvan
een akte opgemaakt. Dat gebeurt bij de Burgerlijke Stand van de gemeente. Die akten worden
ingeschreven in de registers van de Burgerlijke Stand. Die registers bevatten dus akten
van alle geboorten, huwelijken en overlijdens die in die gemeente hebben plaatsgevonden.
De registers van de Burgerlijke Stand worden in tweevoud
bijgehouden. Een exemplaar blijft bij de gemeente en gaat na verloop van tijd naar het
gemeente- of streekarchief. Het andere exemplaar gaat naar de rechtbank en komt vandaar in
het rijksarchief terecht. In iedere provinciehoofdstad is een rijksarchief. Daar worden
dus exemplaren bewaard van alle registers van de Burgerlijke Stand uit de hele provincie.
Wat vindt u in de registers van de
burgerlijke stand?
1. Geboorteakten
In de geboorteakte wordt de aangifte van de geboorte van
een kind vastgelegd. U vindt in de akte de volgende gegevens:
- de achternaam en alle voornamen van het kind
- de datum en het tijdstip van geboorte
- het geboorteadres
- de naam, het beroep en de woonplaats van de ouders
- de naam, het beroep en de woonplaats van de aangever. Dit is
meestal de vader
- de namen van twee getuigen (vóór 1934)
- als de ongehuwde moeder naderhand trouwt, wordt het kind
vaak door haar echtgenoot erkend. Dit wordt in de kantlijn van de geboorteakte van het
kind vermeld, soms ook in de huwelijksakte. Het wil niet zeggen dat deze echtgenoot ook
echt de vader van het kind is
2. Huwelijksakten en
huwelijksbijlagen
Huwelijksakte
In de huwelijksakte vindt u de volgende gegevens:
- de datum van het huwelijk
- de naam, de leeftijd, het beroep en de woonplaats van de
bruid en bruidegom.
- Naam, beroep en woonplaats van de ouders van de bruid en
bruidegom. Als een ouder overleden is wordt dit ook vermeld
- de namen van de getuigen, met hun beroep, leeftijd,
woonplaats en hun relatie tot de bruid en bruidegom (familie of goede bekenden)
Huwelijksbijlagen
Bij de ondertrouw moeten bruid en bruidegom verscheidene
stukken inleveren. Deze worden huwelijksbijlagen genoemd. Het kan gaan om:
- de geboorteakte of (indien geboren vóór 1811) de
doopinschrijving van bruid en bruidegom, in afschrift
- de overlijdensakte van een overleden vorige echtgeno(o)te,
in afschrift
- de verklaring van toestemming van de ouders. Tot de leeftijd
van 30 jaar had men hun toestemming nodig om te kunnen vrouwen. Waren de ouders niet bij
het huwelijk aanwezig, dan werd hun schriftelijke toestemming ingeleverd. Als de ouders
overleden waren leverde men afschriften in van de overlijdensakten en soms zelfs die van
de grootouders
- het militiebewijs. De bruidegom leverde tot 1911 een
certificaat van de nationale militie in om te bewijzen da hij aan de dienstplicht had
voldaan of ervan was vrijgesteld. Dit certificaat bevat vaak ook een ingevuld signalement
van de
- bruidegom
Huwelijksaangiften en -afkondigingen
In de woonplaats van bruid en bruidegom worden registers
bijgehouden van de afkondiging van een voorgenomen huwelijk. Wanneer niet bekend is waar
een huwelijk heeft plaatsgevonden, kunnen via deze registers de plaats en datum van
afkondiging van het huwelijk achterhaald worden. Vaak werd het huwelijk voltrokken in de
woonplaats van de vrouw.
Echtscheiding
Komt aan een huwelijk een einde door echtscheiding, dan
wordt dit in de kantlijn van de huwelijksakte vermeld. Daarbij worden datum en plaats van
het vonnis genoemd waarbij het huwelijk is ontbonden. Het vonnis zelf bevindt zich in het
archief van de rechtbank. In het algemeen bevatten deze vonnissen geen zinnige informatie
over de reden van de echtscheiding.
3. Overlijdensakten
In een overlijdensakte vindt u de volgende gegevens:
- de naam, het beroep, de leeftijd en de woonplaats met soms
een adres van de overledene
- de datum en het tijdstip van overlijden
- de namen en beroepen van de aangevers
- meestal de namen van de ouders en hun woonplaats. Zijn ze
overleden dan wordt dat ook vermeld
- de naam van de eventuele huwelijkspartner. De namen van
eventuele kinderen worden niet vermeld. Wilt u weten of er op het tijdstip van het
overlijden kinderen waren, dan is dat te achterhalen door middel van de Memories van
Successie (zie zoekwijzer 1)
Hoe vindt u een geboorte-,
huwelijks- of overlijdensakte?
Gemeente
Op dit moment is er nog geen algemene databank aan de hand
waarvan alle akten van de Burgerlijke Stand sinds 1811 zijn te achterhalen. U vindt nu een
akte als u weet in welke gemeente de geboorte, het huwelijk of het overlijden heeft plaats
gevonden. U kunt de akte vinden in het rijksarchief van de provincie waarin die gemeente
ligt. Het andere exemplaar van de akte wordt bewaard in het gemeente- of streekarchief van
de betreffende gemeente.
De huwelijksbijlagen vindt u meestal alleen in de
rijksarchieven.
Tienjaarlijkse tafels
In de rijksarchieven zijn de akten nu nog per gemeente
geordend. Weet u in welke gemeente u een akte moet zoeken, dan vindt u die aan de hand van
de zogenaamde tienjaarlijkse tafels. Iedere gemeente heeft aparte tafels, Deze tafels zijn
lijsten waarin per tien jaar in alfabetische volgorde de namen zijn vermeld van iedereen
die in die periode in die gemeente is geboren, gehuwd en overleden. Er zijn aparte tafels
voor geboorten, voor huwelijken en voor overlijdens.
Achter elke naam in de tienjaarlijkse tafels wordt de datum
van de akte vermeld. Aangezien de akten geborgen zijn op volgorde van datum kunt u de akte
snel vinden. In sommige grote plaatsen zijn er per jaar meerdere registers. In dat geval
vindt u een verwijzing naar het nummer van het register en het aktenummer.
Persoonskaarten
Akten van personen die na 1938 in Nederland zijn overleden,
zijn gemakkelijk te achterhalen, ook als u de gemeente niet weet. Van deze personen
bewaart het Centraal Bureau voor
Genealogie (CBG) in Den Haag de zogenaamde persoonskaarten.
Deze kaarten bevatten onder andere de volledige naam van de betreffende persoon, de
plaatsen en data van geboorte, huwelijk en overlijden en de namen van ouders en
echtgenoten met data van geboorte. Ook bevatten deze kaarten dikwijls de namen en gegevens
van eventuele kinderen.
Alleen op schriftelijk verzoek (Postbus 11755, 2502 AT Den
Haag) wordt u, tegen betaling, een uittreksel van de persoonskaart toegezonden.
Beschikbaarheid
De registers van de Burgerlijke Stand komen pas na een
bepaald aantal jaren vrij ter inzage. Hieronder vindt u een opgave van de periodes waaruit
de verschillende soorten akten openbaar zijn:
Geboorte - vóór 1903
Huwelijk - vóór 1923
Overlijden - vóór 1943
Wilt u gegevens uit akten van later datum, dan kunt u een
afschrift vragen ]jij de Burgerlijke Stand van de betreffende gemeente. Van niet-openbare
akten van vóór 1951 kunt u tegen betaling ook een afschrift krijgen bij de
rijksarchieven.
Registers van de Burgerlijke Stand worden veel gebruikt.
Daarom kunnen de originelen niet meer ter inzage worden gegeven. U kunt ze alleen in kopie
(meestal microfilm) inzien. Als de kopie slecht leesbaar is krijgt u het origineel ter
inzage.
Bevolkingsregister
De registers van de Burgerlijke Stand worden dikwijls
verwisseld met het Bevolkingsregister. Dit is een heel andere instantie, die andere
gegevens bewaart. In de registers van de Burgerlijke Stand worden bepaalde gebeurtenissen
vastgelegd:  geboorte, huwelijk
en overlijden. Het Bevolkingsregister legt vast wie er per woning in de gemeente woont.
Daarbij wordt geregistreerd wanneer de bewoners daar zijn gekomen, waar ze vandaan komen
en als ze vertrekken waarheen ze zijn gegaan.
De gegevens in het Bevolkingsregister zijn vóór 1920 niet
op achternaam maar op straatnaam ingericht. Van elk huis werden van alle bewoners,
inclusief inwonend personeel, gegevens over geboortedatum, datum van vestiging en vertrek
of datum van overlijden, beroep, religie, burgerlijke staat en relatie tot het gezinshoofd
vastgelegd. Sinds 1939 zijn persoonskaarten ingevoerd. Komt iemand te overlijden, dan gaat
de persoonskaart naar het Centraal Bureau voor Genealogie.
Van het Bevolkingsregister bestaat maar één exemplaar.
Dat bevindt zich in het gemeente- of streekarchief. Sommige rijksarchieven hebben films
van het Bevolkingsregister in bezit.
Woordenlijst
| akte |
 |
schriftelijk stuk waarin een feit of
rechtshandeling wordt vastgelegd |
| bevolkingsregister |
|
register waarin wordt vastgelegd wie er per
huis in een gemeente woont |
| doopinschrijving |
|
aantekening in een register van een
kerkgenootschap, dat iemand is gedoopt, met vermelding van datum en ouders |
| geboorteakte |
|
akte, opgemaakt door de ambtenaar van de
Burgerlijke Stand, waarin de aangifte, van de geboorte van een kind wordt vastgelegd |
| getuige |
|
persoon die bij een rechtshandeling aanwezig
is en de akte medeondertekent |
- huwelijksaangifte
|
|
schriftelijke vastlegging van een voorgenomen
huwelijk in de woonplaats van bruid en bruidegom |
| huwelijksafkondiging |
|
bekendmaking van een voorgenomen huwelijk in
een register |
| huwelijksakte |
|
akte, opgemaakt door de ambtenaar van de
Burgerlijke Stand, van de voltrekking van een huwelijk, ingeschreven in de registers van
de Burgerlijke Stand |
| huwelijksbijlagen |
|
stukken die ingeleverd moeten worden als men
gaat trouwen |
| huwelijksregister |
|
register, waarin alle bij de Burgerlijke Stand
van een gemeente opgemaakte huwelijksakten worden ingeschreven |
| memorie van successie |
|
verklaring over de nalatenschap die na
overlijden wordt opgemaakt |
| militie |
|
leger, dienstplicht |
| ondertrouw |
|
de periode tussen de huwelijksaangifte en het
huwelijk |
| overlijdensakte |
|
akte, opgemaakt door de ambtenaar van de
Burgerlijke Stand van de aangifte van een overlijden |
| persoonskaart |
|
kaart met persoonlijke gegevens, bijgehouden
van iedereen die na 1938 in Nederland is overleden, schriftelijk aan te vragen bij het
Centraal Bureau voor Genealogie |
- register van de Burgerlijke Stand
|
|
per gemeente bijgehouden registers van alle
akten van geboorte, huwelijk en overlijden |
| signalement |
|
persoonsbeschrijving |
| tienjaarlijkse tafels |
|
lijsten waarin per tien jaar in alfabetische
volgorde de namen zijn vermeld van iedereen die in die periode in die gemeente is geboren,
gehuwd en overleden |
| vonnis |
|
uitspraak van een rechterlijk college,
bijvoorbeeld over een echtscheiding |
Nuttige adressen
Centraal Bureau voor Genealogie, Prins Willem Alexanderhof
22, Den Haag, postbus 11755, 2502 AT, tel. 070-3150500, fax 070-3478394.
Openingsuren: maandag-vrijdag 9.30-16.00 uur, dinsdag 18.00-21.30 uur, zaterdag 9.00-13.00
uur (behalve zaterdags voor de feestdagen).
Rijksarchiefdienst
De Rijksarchiefdienst bestaat uit het Algemeen Rijksarchief
in Den Haag en 1 1 rijksarchieven. In elke provinciehoofdstad bevindt zich een
rijksarchief. Samen vormen die het netwerk van rijksarchieven.
Openingstijden
De rijksarchieven zijn vanaf maandagmiddag tot en met
vrijdag of zaterdag open.
Informeer voor de precieze openingstijden bij het
rijksarchief van uw keuze.
|
