|
Wat is een faillissement?
Als iemand niet meer in staat is zijn financiële
verplichtingen na te komen, kan aan de rechtbank gevraagd worden om hem failliet te
verklaren. Een dergelijk verzoek wordt gedaan in de vorm van rekest. Zo'n rekest kan door
de betrokkene zelf worden ingediend of door een of meer van zijn schuldeisers. Na
onderzoek kan de rechtbank reageren met een vonnis, waarin wordt vastgesteld dat de
betrokkene blijkbaar heeft opgehouden te betalen en dat hij daarom in staat van
faillisement wordt verklaard. Tevens wordt dan een curator benoemd. Het is de taak van de
curator te bekijken welke lasten en baten de faillietverklaarde heeft, bij wie hij
schulden heeft en hoe die zo goed mogelijk kunnen worden vereffend. Is alles afgehandeld
(wat soms jaren kan duren), dan komt aan het faillissement een einde. Niet alleen
individuen kunnen failliet worden verklaard, maar ook rechtspersonen, zoals bedrijven.
Voor 1896 konden alleen kooplieden failliet worden verklaard. Andere personen werden in
'staat van kennelijke onvermogen' verklaard.
Van alles wat er gebeurt nadat iemand failliet is verklaard
worden stukken opgemaakt. Deze stukken vormen een faillissementsdossier. Zulke dossiers
zien er niet altijd hetzelfde uit. Bij sommige rechtbanken worden alle stukken over een
faillissement bij elkaar bewaard.
De stukken die dan samen het faillissementsdossier zouden moeten vormen zijn op meerdere
plaatsen in het archief van de betreffende arrondissementsrechtbank te vinden.
De archieven van de arrondissementsrechtbanken worden bewaard
in de rijksarchieven in de verschillende provincies.
Wat vindt u in de
faillissementsstukken?
De voornaamste stukken die in het kader van een faillissement
in het archief van een arrondissementsrechtbank zitten, zijn:
- Rekesten
waarbij met redenen omkleed aan de rechtbank wordt verzocht om iemand failliet te
verklaren.
- Het vonnis
waarbij de rechtbank vaststelt dat iemand heeft opgehouden te betalen en hij om die reden
in staat van faillissement wordt verklaard. Bij dit vonnis worden ook een
rechtercommissaris en een curator benoemd.
- Proces-verbaal van de verificatievergadering
In deze vergadering wordt vastgesteld wie schuldeisers zijn en voor hoeveel. Dit
proces-verbaal kan bevatten:
- een lijst van erkende schuldvorderingen, met namen en bedragen
- een verslag over de stand van de boedel. Hieruit blijkt wat de
betrokkene nog heeft en wat dat kan opbrengen. Bij bedrijven blijkt hieruit ook wat er nog
aan
- een boedelbeschrijving
een verslag van de curator over wat hij heeft aangetroffen. Hieruit is op te maken waaraan
het faillissement is te wijten. Bij bedrijven bevat het veel gegevens over het doen en
handelen van directie en bestuurders, over bedrijfsvoering en dergelijke.
- Stukken over een eventueel akkoord
Wat vindt u in de faillissementsstukken?
De schuldenaar doet de schuldeisers dan een voorstel tot gedeeltelijke betaling van wat
hij kan. Soms gaan ze daarmee akkoord.
- Slotuitdelingslijsten
Hierin staat precies hoeveel iedere schuldeiser had te vorderen en wat hij
uiteindelijk heeft gekregen. Deze lijsten kunnen ook namen van personeelsleden bevatten,
die nog loon hadden te vorderen. Meestal zijn ook voorafgaande voorlopige
uitdelingslijsten aanwezig.
Hoe vindt u een faillissement?
Er zijn verschillende manieren om een faillissement te
achterhalen. Bijvoorbeeld:
- Via het handelsregister van de Kamer van Koophandel. Als een
bedrijf is beëindigd ten gevolge van een faillissement wordt in het dossier van het
betreffende bedrijf de plaats en datum van het vonnis vermeld.
Meer informatie over het handelsregister vindt u in zoekwijzer 3.
- Via het vennootschapsregister bij de rechtbanken. In de akte
waarin een vennootschap wordt beëindigd staat of dat een gevolg is van een faillissement.
De plaats en datum van het vonnis worden vermeld. Dikwijls is er een klapper op
vennootschapsregisters.
Meer informatie over het venootschapsregister vindt u in zoekwijzer 3.
- Begin en einde van faillissementen worden in de Staatscourant
gepubliceerd. Iedere jaargang van de Staatscourant bevat en klapper met verwijzingen naar
de plaats van dat jaar is te vinden. Zo kunt u de plaats en datum van het
faillisementsvonnis achterhalen.
- Faillissementen worden ook in kranten gepubliceerd. Het
Centraal Bureau voor Genealogie in Den Haag heeft een knipselverzameling waarin ook
faillissementsvermeldingen in kranten voorkomen. Deze verzameling is alfabetisch geordend
op familienaam.
- Via het faillissementsregister (volgens artikel 19 van de
Faillissementswet). Sinds 1896 is iedere arrondissementsrechtbank verplicht een register
aan te leggen, waarin de loop van ieder faillissement wordt bijgehouden. Dit register
bevat meestal een klapper. Het faillissement wordt uitgesproken door de rechtbank in het
arrondissement waarbinnen de betrokkene woont of waar het bedrijf is gevestigd.
Hoe vindt u de stukken over het
faillissement?
Weet u eenmaal door welke arrondissementsrechtbank een
faillissement is behandeld dan kunt u in het archief van die rechtbank de stukken vinden.
Die archieven worden bewaard in het rijksarchief van de provincie waar de rechtbank
gevestigd is.
De stukken over faillissementen zijn in de toegangen op de archieven van de
arrondissementsrechtbanken te vinden onder de civiele zaken.
In ieder geval bevat ieder rechtbankarchief series vonnissen
en rekwesten. Meestal zijn er aparte series over faillissementen. Zoals hierboven al werd
vermeld zijn er somds dossiers gevormd van alle stukken die na het vonnis werden opgemaakt
en soms zijn de stukken in afzonderlijke series geborgen. Er zijn dan series van
processen-verbaal van verificatievergaderingen, van uitdelingslijsten enz. Meestal zijn
hierop klappers aanwezig, zodat de gezochte stukken gemakkelijk zijn te vinden.
Literatuur
Wetgeving rond faillissement staat in het Wetboek van
Koophandel en in de Faillissementswet.
Gegevens over faillissementsbescheiden zijn te vinden in Werkboek rechterlijke archieven
1838-1940, onder redactie van R. Huijbrecht, uitgegeven door de Rijksarchiefdienst.
Woordenlijst
| failliet |
 |
toestand waarin iemand op grond van een
rechtelijk vonnis verkeert, die niet meer in staat is zijn financiële verplichtingen na
te komen |
| rekwest |
|
schriftelijk verzoek aan een overheidsorgaan,
bijvoorbeeld de rechter, om een bepaalde maatregel te nemen |
| schuldeiser |
|
degene die van een ander geld heeft te vorderen |
| schuldenaar |
|
degene die aan een ander geld schuldig is |
| vonnis |
|
beslissing van de rechter waaraan ieder zich
heeft te houden |
| curator |
|
advocaat die door de rechtbank wordt benoemd om
voorzieningen te treffen in een faillissement |
| in staat van kennelijk
onvermogen |
|
- vóór 1896 konden alleen kooplieden failliet worden
verklaard. Voor anderen gold deze term
|
| serie |
|
een chronologisch geordende reeks van hetzelfde
soort bescheiden |
| verificatievergadering |
|
vergadering waarin wordt vastgesteld welke
schuldvorderingen op degene die failliet is worden erkend |
| schuldvordering |
|
een eis om iets te betalen omdat men iemand iets
heeft geleverd of iets voor hem heeft gedaan |
| klapper |
|
alfabetische namenlijst |
| handelsregister |
|
sinds 1921 onderdeel van de Kamer van
Koophandel, waar gegevens over bedrijven worden geregistreerd |
| vennootschapsregister |
|
boek waarin vóór 1921 door de
rechtbank/kantongerecht akten van vennootschap en de wijzigingen daarin werden
ingeschreven |
| civiele zaken |
|
geschillen tussen burgers waarin de rechter
beslist |
|
